Lạc rang Hà Thành

Hà Nội vốn nổi tiếng với lạc rang húng lìu, lạc rang mặn ngọt. Khi trời mưa lây phây, gió rét căm căm, ngồi đọc sách, nhón từng hạt lạc nóng hôi hổi bỏ vào mồm sẽ thú biết chừng nào.

Vào những năm 50, mỗi khi mưa phùn gió bấc, tối đến, các đường phố Hà Nội lại lảnh lót tiếng rao “ai ngô rang, lạc rang nóng ròn” hoặc “ai ngô rang, lạc rang, hạt dẻ “đê””. Những người phụ nữ hoặc em nhỏ đội trên đầu chiếc thúng đựng những hạt lạc rang, ngô rang, hạt dẻ rang được ủ nóng trong những chiếc tải đay. Chỉ cần một hào là đã có một bát ngô rang, hột nào hột nấy nở bung, trắng muốt, hạt dẻ rang hoặc một gói nhỏ lạc rang. Đấy là những thứ quà đơn giản của người bình dân, người bán cũng không cần có vốn nhiều và kỹ thuật rang cũng đơn giản chứ không cầu kỳ.

Nhưng đã nói tới lạc rang của đất kinh kỳ một thuở phải nói tới lạc rang húng lìu, lạc rang mặn, hoặc lạc rang ngọt được đựng trong những chiếc hòm nho nhỏ – làm bằng thiếc hay đóng bằng gỗ – được rao bán ở mấy khu phố cổ. Cũng vẫn chỉ là những hạt lạc được rang trên chiếc chảo gang nhưng ngon tuyệt trần đời.

Để rang được những mẻ lạc ngon, ròn, thơm mùi húng lìu đâu có đơn giản. Bí quyết là ở chỗ sao tẩm húng lìu. Có vậy, những hạt lạc đó mới nuôi được cả nhà no đủ quanh năm chứ không phải là cảnh chạy ăn từng bữa như những người nghèo bán lạc rang đựng trong chiếc thúng.

Bây giờ, ở phố Tạ Hiện và một số nơi khác cũng bán loại lạc rang này, cũng ngon, nhưng những hột lạc rang húng lìu của mấy ông già Tầu thuở trước còn ngon hơn nhiều.

Suốt mấy chục năm ở phố Đinh Liệt có một gia đình quanh năm, suốt tháng sống bằng món lạc rang: lạc mặn và lạc ngọt. Chiếc chảo gang lớn có ít cát đặt trên bếp củi. Cát nóng – nóng tới độ nào mới cho lạc vào để rang thì chỉ có gia đình này biết bởi đó cũng lại là một bí mật nghề nghiệp mà chắc phải nhiều năm họ mới đúc kết được hoặc giả trước đây ai đó đã truyền nghề cho họ. Một hào, sau này là một đồng, chỉ được một nhúm nhỏ gói trong chiếc “phễu” làm bằng giấy báo. Vừa ăn vừa xuýt xoa để hưởng cái ngon, cái bùi của từng hạt lạc.

Cứ tưởng tượng xem, ngoài trời mưa lây phây, gió rét căm căm, ngồi bên bàn vừa học bài hay đọc sách, nhón từng hạt lạc nóng hôi hổi bỏ vào mồm sẽ thú biết chừng nào. Chỉ nhờ vào những mẻ lạc rang đặc biệt đó mà sau này, gia đình đó đủ tiền mua một ngôi nhà nhỏ ở cùng phố nhưng gần Bờ Hồ. Và rồi, không thấy họ rang lạc nữa mà bán mấy thứ nước giải khát, cũng tự chế biến.

st