Công Dã Tràng

Dã tràng là một động vật nhỏ, hình dạng giống con cáy song bé xíu. Dã tràng sống trên bãi biển, hàng ngày đùn cát lên để xây tổ nhưng cứ xây vừa xong thì bị sóng tràn lên, vùi lấp đi. Mặc dầu vậy, dã tràng vẫn kiên trì làm cái công việc vô ích ấy, vẫn ngày ngày cần mẫn se cát ven biển, mỗi đợt sóng rút đi, dã tràng lúp xúp chạy túa theo con nước.

Từ thực tế này, dân gian dùng thành ngữ “Công Dã Tràng” hay câu ca dao “Dã Tràng se cát biển đông, Nhọc lòng mà chẳng nên công cán gì” để chỉ những việc làm tốn phí thời gian và công sức mà không đạt kết quả, tương tự như nhân vật Sisyphe trong thần thoại Hy Lạp, bị phạt suốt đời lăn một tảng đá lên đỉnh núi nhưng không bao giờ thành tựu.

Tương truyền ngày xưa có một người con trai hiền lành, chất phác, thường làm việc nhân đức. Một hôm, chàng nhìn thấy con rắn cái phụ bạc rắn chồng, đi nhăng nhện với con rắn đực khác, chàng giương cung bắn chết con rắn cái lang chạ.

Để tạ lòng nghĩa hiệp của chàng, con rắn chồng biếu chàng viên ngọc biết nghe, đeo nó vào, nghe được tiếng của muôn loài. Được ít lâu, vợ chàng nhẹ dạ, trao túi ngọc cho Long Vương. Tiếc viên ngọc quý, ngày ngày chàng hoài công se cát ở bãi biển để làm con đường xuống thủy cung đòi lại ngọc.

Cho đến khi chết, việc vẫn chưa thành, chàng hóa thành con dã tràng để mãi mãi se cát cho sóng đánh trôi đi…

CA DAO, TỤC NGỮ, THÀNH NGỮ: CHUNG LƯNG ĐẤU CẬT

CHUNG LƯNG ĐẤU CẬT nghĩa là tựa vào nhau để đối phó hay lo liệu việc chung, mô tả sự góp sức gắn bó để hoàn thành mục đích mọi người cùng theo đuổi hay để sống còn, vượt qua cảnh ngộ hiểm nghèo.

Cũng có nơi viết là CHUNG LƯNG ĐÂU CẬT, từ “đâu” ở đây có nghĩa là ráp nối, làm cho liền lạc, như trong câu: “Hay nhỉ, mấy miếng vải vụn đâu lại mà thành cái chăn.” “Đấu” dùng như động từ cũng có nghĩa là gộp lại, như trong câu: “Hai thứ ấy đấu làm một, cho vào nồi đun sôi.” Khi dùng như danh từ, “đấu” là cái bát gỗ đong gạo của các bà hàng sáo ở miền Trung Việt Nam.

Một số biến thể khác của thành ngữ này là: “Chung sức chung lòng” hay “kề vai sát cánh”.

 

st